Trump Tahran'a yeni bir uyarıda bulundu, İran ise ABD'nin barış önerilerini 'gerçekçi değil' olarak nitelendirdi

WASHINGTON: Başkan Donald Trump, İran'ın ABD'nin barış önerilerini "gerçekçi olmayan" olarak nitelendirmesinin ve İsrail'e füze saldırıları düzenlemesinin ardından, İran'ın Hürmüz Boğazı'nı açmaması halinde enerji santrallerinin ve petrol kuyularının yok edileceği uyarısında bulundu.

İsrail ordusu, İran destekli Husi milislerinin İsrail'e füze fırlatarak savaşa girmesinden iki gün sonra, Pazartesi günü Yemen'den gelen iki insansız hava aracının da engellendiğini ve Lübnan'daki Hizbullah'ın İsrail'e roket attığını açıkladı.



İsrail güçleri, Tahran'da askeri altyapı olarak adlandırdıkları noktalara ve Beyrut'ta İran destekli Hizbullah tarafından kullanılan altyapıya füze saldırıları düzenledi; saldırılar sonucunda Lübnan başkentinin üzerinde kara duman bulutları yükseldi.

Türkiye Savunma Bakanlığı, İran'dan fırlatılan bir balistik füzenin Türk hava sahasına girdikten sonra Doğu Akdeniz'de konuşlandırılmış NATO hava ve füze savunma sistemleri tarafından düşürüldüğünü açıkladı.

İRAN MEYDAN OKUYOR

ABD ve İsrail'in 28 Şubat'ta İran'a yönelik saldırılarıyla başlayan ve bölgeye yayılarak binlerce kişinin ölümüne, enerji arzının aksamasına ve küresel ekonominin sarsılmasına yol açan bir aylık savaşta Tahran direnişini sürdürdü. Ölenlerin büyük çoğunluğu İran ve Lübnan'da hayatını kaybetti ve bunların çoğu sivildi.

İran Pazartesi günü Devrim Muhafızları Deniz Kuvvetleri Komutanı Alireza Tangsiri'nin ölümünü doğruladı. Bu, aralarında Yüksek Lider Ayetullah Ali Hamaney'in de bulunduğu öldürülen liderlerin sonuncusu oldu. Hamaney'in yerine oğlu Mojtaba Hamaney geçti.

İranlılar, normalde dünya petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz arzının yaklaşık beşte birini taşıyan dar bir su yolu olan Hürmüz Boğazı'nı fiilen bloke ettiler.

İran, Pazartesi günü yaptığı açıklamada, Pakistan, Mısır, Suudi Arabistan ve Türkiye dışişleri bakanları arasında Pazar günü yapılan görüşmelerin ardından, aracı kişiler vasıtasıyla ABD'den barış önerileri aldığını belirtti.

Ancak İran Dışişleri Bakanlığı sözcüsü İsmail Bağhay, önerilerin "gerçekçi olmayan, mantıksız ve aşırı" olduğunu söyledi.

"Pozisyonumuz açık. Askeri saldırı altındayız. Bu nedenle tüm çabalarımız ve gücümüz kendimizi savunmaya odaklanmış durumda," dedi bir basın toplantısında.

Baghaei'nin açıklamalarından kısa bir süre sonra Trump, sosyal medyada yaptığı bir paylaşımda ABD'nin İran'daki savaşı sona erdirmek için "daha makul bir rejimle" görüşmelerde bulunduğunu söyledi, ancak aynı zamanda Hürmüz Boğazı konusunda yeni bir uyarıda bulundu.

Trump, "Büyük ilerleme kaydedildi ancak herhangi bir nedenle kısa süre içinde bir anlaşmaya varılamazsa, ki muhtemelen varılacaktır, ve Hürmüz Boğazı hemen 'işe açılmazsa', İran'daki güzel 'kalışımızı' tüm elektrik üretim santrallerini, petrol kuyularını ve Harg Adası'nı havaya uçurarak ve tamamen yok ederek sonlandıracağız" diye yazdı.

Trump ayrıca İran'a temiz su sağlayan tuz arıtma tesislerine de saldırmakla tehdit etti. Geçen hafta İran'ın enerji santrallerine yönelik saldırıları 10 günlüğüne, yani ABD saatiyle 6 Nisan'a kadar durduracağını söylemişti.

Savaşın çözümünde arabuluculuk yapmaya çalışan Pakistanlı bir güvenlik yetkilisi, şu aşamada bu hafta ABD ile İran arasında doğrudan görüşmelerin gerçekleşmesinin olası görünmediğini söyledi.

Baghaei ayrıca İran parlamentosunun, nükleer silah edinilmemesi şartıyla nükleer enerjinin geliştirilmesi, araştırılması, üretilmesi ve kullanılması hakkını tanıyan Nükleer Silahların Yayılmasını Önleme Anlaşması'ndan olası bir çıkışı gözden geçirdiğini söyledi.

Trump, 28 Şubat'ta İran'a saldırmasının nedenlerinden biri olarak İran'ın nükleer silah edinmesini engellemeyi gösterdi. Tahran ise nükleer silah edinme amacı güttüğünü reddediyor.

Pazar günü Trump, ABD ve İran'ın "doğrudan ve dolaylı olarak" görüştüğünü söyledi. Ancak aynı zamanda bölgeye daha fazla ABD askeri gönderiyor ve İran da Hürmüz Boğazı ablukasını sürdürerek meydan okumaya devam ediyor.

GERİLİMİN TIRMANMASINA DAİR KORKULAR

İran, çatışma sırasında Arap Körfez ülkelerine ateş açtı ve Lübnan'da İsrail ile Hizbullah arasında savaş yeniden alevlendi. Pazar günü güney Lübnan'daki mevzilerinden birinde bir füzenin patlaması sonucu Endonezyalı bir BM barış gücü askeri öldü, bir diğer barış gücü askeri ise ağır yaralandı.

Brent petrol vadeli işlemleri, Cuma günü yüzde 4,2 artışla kapanmasının ardından, TSİ 14:31'de varil başına 66 sent veya yüzde 0,6 artarak 113,23 dolara yükseldi ve yaklaşık yüzde 60'lık rekor bir aylık artışa doğru ilerliyor.

Husilerin İsrail'e yönelik saldırıları, ikinci önemli bir denizcilik rotası olan Bab el-Mandeb Boğazı'nı da hedef alıp bloke edebilecekleri ihtimalini gündeme getirdi.

Petrol piyasası, savaşın müzakere yoluyla sona erme ihtimalini neredeyse tamamen göz ardı etti ve petrol piyasası veri sağlayıcısı Vanda Insights'tan Vandana Hari'nin belirttiğine göre, "askeri çatışmalarda keskin bir tırmanışa hazırlanıyor."

Financial Times gazetesi Pazar günü Trump'ın bir röportajda ABD'nin İran'ın petrolünün büyük bir kısmını ihraç ettiği Harg Adası'nı ele geçirebileceğini söylediğini aktardı.

Harg'ın kontrolünü ele geçirmek için kara birliklerine ihtiyaç duyulacaktır. ABD Savunma Bakanlığı Orta Doğu'ya binlerce asker gönderiyor ve bu da Trump'a kara harekatı başlatma seçeneği sunuyor, ancak çeşitli haber kaynaklarına göre Trump bu planlardan hiçbirini onaylamadı.