#ANALİZ ASLINDA İRAN'I YOK ETMEK İSTEYEN ÜLKE; İSRAİL'DEN ÇOK SUUDİ ARABİSTAN'DIR!
Körfez ülkeleri arasında petrol üretimi yapan ve zirvede bulunan Suudi Arabistan, kendisine rakip olan İran'ı bu konuda ekarte etmek istediğini kimse düşünmüyor. Suudiler petrol gelirlerinin büyük bir kısmını İran'la paylaşmak zorunda kalıyor. Elbette Suudiler İran'ın refah içinde yaşamasını istememelerindeki sebebi anlamak çok da zor değil. Hürmüz Boğazı'nın dünya ticaretinde nasıl etkili olduğunu tüm dünya bugünlerde görmüş oldu. Suudilerin yıllardır Hürmüz Boğazı'nı ekarte etme çalışmalarını kimse görmezden gelmemeli. Bakın Suudilerin asıl amacı neydi? Suudi Arabistan'ın Hürmüz Boğazı'na temel alternatifi, petrolü Basra Körfezi yerine Kızıldeniz üzerinden ihraç etmesini sağlayan Aramco'nun Kızıldeniz güzergahıdır.
Bu rota, ülkenin doğusundaki petrol sahalarından çıkan petrolün boru hatlarıyla batı kıyısına taşınarak, Hürmüz'ü baypas edip doğrudan Kızıldeniz'e ulaşmasını sağlar. Suudi Arabistan'ın Hürmüz Boğazı'ndaki olası bir kapanma veya güvenlik riskine karşı stratejik bir alternatifi bulunmaktadır. Suudi Arabistan'ın ulusal petrol şirketi Aramco, Hürmüz Boğazı'na alternatif olarak ihracatını Kızıldeniz kıyısındaki Yanbu Limanı üzerinden gerçekleştirme seçeneğini devreye almıştı. Bu alternatif rotanın temel özellikleri şunlardır: Doğu-Batı Boru Hattı: Suudi Arabistan, ülkenin doğusundaki petrol sahalarından çıkan ham petrolü batıdaki Kızıldeniz kıyılarına taşıyan devasa bir boru hattı ağına sahiptir. Yanbu Limanı: Hürmüz Boğazı'nı tamamen devre dışı bırakan (by-pass eden) bu liman, petrolün doğrudan Kızıldeniz üzerinden küresel pazarlara sunulmasını sağlar.
Stratejik Yedek: Suudi Arabistan, kriz anlarında bu güzergahı kritik bir yedek olarak kullanmaktadır. Ancak bu alternatif rota Kızıldeniz üzerinden geçtiği için, son dönemde bölgedeki jeopolitik gerilimler (örneğin Husilerin faaliyetleri) nedeniyle kendi güvenlik risklerini de barındırmaktadır. Husilerin ortadan kalkması belki bu projeyi daha anlamlı bir hale getirecek ama Husilerin arkasındaki İran, sadece ABD ve İsrail'in İran'da yönetimin değişmesini istiyor olmasının yanında, Suudi Arabistan'da unutulmamalı.
SUUDİ ARABİSTAN'IN DOĞU-BATI BORU HATTI
Proje detayları Operatör : Saudi Aramco Sahibi : Saudi Aramco Ana şirket: Saudi Aramco Kapasite: Günde 5.000.000 varil Uzunluk: 1.200 kilometre Çap : 56/48 inç Durum: Çalışır Durumda Başlangıç yılı: 1982 Bilinen bu hattan basılan petrolün miktarı bu kadar bu fazla da olabilir ama İran'da rejim değişirse ve Husilerin de desteği kesilirse, Suudi Arabistan buradan daha fazla para kazanıp İran'ın Hürmüz Boğazı alternatifini yaratmış olacak. Doğu-Batı boru hattı, Aramco'nun Akdeniz'e uzanan Trans-Arap Boru Hattı'nın büyük ölçüde kullanım dışı kalmasından kısa bir süre önce, 1981 yılında inşa edildi ve Suudi petrol ihracatı için Kızıldeniz üzerinden alternatif bir çıkış noktası sağladı. Doğu-Batı boru hattı, devlete ait Genel Petrol ve Maden Örgütü (Petromin) tarafından inşa edilirken, Aramco da doğal gaz sıvılarını taşımak için paralel bir boru hattı inşa etti ve bu boru hattı 1981 yılında Yanbuʿ'ye ulaştı. Aramco o zamandan beri Suudi Arabistan'ın devlete ait bir şirketi haline geldi ve her iki boru hattını da işletiyor. Mayıs 2019'da Doğu-Batı boru hattı, muhtemelen genişletme projesinin tamamlanmasını geciktiren insansız hava aracı saldırılarının hedefi oldu. Suudi Arabistan, bombalamanın Suudi liderliğindeki Koalisyon'un Yemen'e yönelik saldırılarına karşılık olarak İran destekli Yemenli isyancılar tarafından gerçekleştirildiğini iddia etti. Bu boru hattı, Hürmüz Boğazı'ndan kaçınan ham petrol ihracatı için ana seçeneklerden biri olarak hizmet vermektedir ve aynı zamanda diğer yük gemlilerinin kısa yol projesi haline gelerek zamandan ve enerjiden tasarruf etmesine olnak sağlayacaktır.
BU PROJE ÜZERİNDE SUUDİLER GENİŞLEME VE KAPASİTE GENİŞLETME PROJELERİ BAŞLATMAK İSTİYORLAR
Operatör : Saudi Aramco
Sahibi: Saudi Aramco
Ana şirket: Saudi Aramco
Kapasite: Günde 2.000.000 varil
Çap: 48 inç
Uzunluk: 536 km
Durum: Rafta
Mayıs 2019'da Doğu-Batı boru hattı, muhtemelen genişleme projesinin tamamlanmasını geciktiren insansız hava aracı saldırılarının hedefi oldu. Suudi Arabistan, bombalamanın Suudi liderliğindeki Koalisyon'un Yemen'e yönelik saldırılarına karşılık olarak İran destekli Yemenli isyancılar tarafından gerçekleştirildiğini iddia etti. Temmuz 2019 itibarıyla, Saudi Aramco, saldırılara rağmen genişletme projesini Eylül ayına kadar tamamlayarak hattın kapasitesini 5'ten 7 MMbpd'ye çıkarmayı bekliyordu.
Ancak Ağustos 2019'da bildirilen beklenen başlangıç tarihi Ekim 2019 iken, Saudi Aramco uluslararası tahvil prospektüsüne göre projenin tamamlanması 2023'te planlanıyor. Ocak 2023 itibarıyla herhangi bir geliştirme güncellemesi bulunmamaktadır ve genişlemenin rafa kaldırıldığı varsayılmaktadır.Ama Suudiler bu projenin daha çok büyümesi için gizli gizli çalışması devam ediyor.
ÖZKAN ÇİFTÇİ
POLİTİK POST